«تئوری بنیادی موسیقی» اثر پرویز منصوری، کتابی ۱۲ فصلی و حدود ۳۲۰ صفحه‌ای است که در سال ۱۳۷۰ توسط انتشارات چاووش منتشر و سال بعد به‌عنوان «کتاب سال ایران» انتخاب شد. این کتاب از مبانی صدا و نت‌نویسی شروع می‌شود و در فصل‌های پایانی به آکوردشناسی و مقدمه‌ای بر هارمونی می‌رسد. درباره‌ی نسخه‌ی PDF رایگان هم باید صادق بود: این کتاب دارای حق نشر است و اغلب سایت‌هایی که ادعای «دانلود رایگان» دارند، یا لینک معتبری ندارند یا در عمل باید هزینه پرداخت کنید؛ در ادامه هم خلاصه‌ی واقعی هر بخش کتاب را می‌خوانید و هم مسیرهای قانونی دسترسی به آن را.
پرویز منصوری که بود؟
پرویز منصوری در سال ۱۳۰۳ در همدان به دنیا آمد. نواختن ویولن ایرانی را نزد موسی نی‌داوود آغاز کرد و بعدتر وارد هنرستان موسیقی شد. او ۱۱ سال برای تحصیل در رشته‌ی سازهای کوبه‌ای به اتریش رفت؛ همان دوره‌ای که اولین کتابش درباره‌ی ریمسکی-کورساکف را نوشت. پس از بازگشت به ایران، حدود ۲۰ سال در هنرستان‌های موسیقی تهران تدریس کرد و هم‌زمان سردبیر دوره‌ی سوم مجله‌ی موسیقی بود. در سال‌های پس از انقلاب دوباره به اتریش بازگشت و تا پایان عمر در وین زندگی کرد.
از او بیش از صد اثر در زمینه‌ی نقد، آموزش، جامعه‌شناسی موسیقی و سازشناسی به‌جا مانده؛ از جمله «هارمونی تحلیلی»، «ارکستراسیون: از ریشارد اشتراوس تا کاوشی در قلمرو موسیقی ایرانی» و مهم‌تر از همه، همین «تئوری بنیادی موسیقی». او در ۲۵ آذر ۱۳۹۰ (۱۵ دسامبر ۲۰۱۱) در وین درگذشت.
فوق کاربردی: تئوری موسیقی چیست؟ آموزش ساده + ۱۲ نکته
معرفی کلی کتاب «تئوری بنیادی موسیقی»
| ویژگی | جزئیات |
| نویسنده | پرویز منصوری |
| ناشر چاپ اول | انتشارات چاووش (سال ۱۳۷۰) |
| ناشر چاپ‌های بعدی | انتشارات کارنامه |
| تعداد فصل‌ها | ۱۲ فصل |
| تعداد صفحات | حدود ۳۱۳ تا ۳۲۰ صفحه (بسته به چاپ) |
| افتخار | برگزیده‌ی «کتاب سال ایران» در سال ۱۳۷۱ |
| تعداد تجدید چاپ | ده‌ها بار تجدید چاپ شده؛ برخی منابع تا پیش از درگذشت نویسنده رقم چاپ چهلم و تا سال ۱۴۰۰ چاپ هشتادم را ذکر کرده‌اند |
کتاب پیش از آغاز فصل اول، مقدمه‌ای کوتاه درباره‌ی ویژگی‌های صدا از نظر موسیقیایی دارد و در پایان هر فصل، تمرین‌هایی برای تثبیت مطالب آمده است.
ساختار کتاب: سه بخش، دوازده فصل
نویسنده در انتهای کتاب توضیح داده که فصل‌های دوازده‌گانه را می‌توان به سه بخش تقسیم کرد:
- بخش اول (فصل‌های ۱ تا ۶): آشنایی با مبانی نظری موسیقی
- بخش دوم (فصل‌های ۷ تا ۱۰): مباحث تکمیلی‌تر نت‌نویسی، تاریخچه و وزن‌های پیچیده‌تر
- بخش سوم (فصل‌های ۱۱ و ۱۲): مقدمه‌ای بر علم هماهنگی (هارمونی)؛ هدف فصل دوازدهم نشان‌دادن این است که هارمونی چیست و چگونه باید با آن تمرین کرد.
- دانلودPDF رایگان کتاب تئوری بنیادی موسیقی
خلاصه‌ی موضوعی فصل‌ها
بر اساس منابع موجود، ترتیب موضوعی فصل‌ها به این شرح است. توجه: شماره‌ی دقیق برخی فصل‌ها (به‌ویژه فصل‌های میانی) در منابع مختلف به‌روشنی تفکیک نشده؛ برای تطبیق دقیق با فهرست مطالب، بهتر است هنگام مطالعه آن را با فهرست چاپ در دست خود مقایسه کنید .
| بخش | فصل(ها) | موضوع | چه چیزی یاد می‌گیرید |
| اول | فصل ۱ | نشانه‌های اولیه‌ی خط موسیقی | خط حامل، کلیدها، نت‌ها و نمادهای پایه‌ی نت‌نویسی |
| اول | فصل ۲ | وزن و تأکید | مفهوم ضرب، میزان و تأکید ریتمیک |
| اول | فصل ۳ | گام و تونالیته | ساختار گام‌های ماژور و مینور و مفهوم تونالیته |
| اول | فصل ۴ و ۵ | فاصله (در دو بخش) | شناخت و محاسبه‌ی فاصله‌های موسیقیایی |
| اول | فصل ۶ | قواعد نت‌نویسی | قواعد دقیق‌تر نوشتن و خواندن نت |
| دوم | فصل ۷ | حامل و تاریخچه‌ی آن | پیشینه‌ی تاریخی خط حامل موسیقی |
| دوم | فصل ۸ | مدهای کلیسا | آشنایی با گام‌های مدال (مدهای کلیسایی) |
| دوم | فصل ۹ | وزن‌های دشوارتر | میزان‌های نامتقارن و پیچیده‌تر |
| دوم | فصل ۱۰ | تکمیل خط موسیقی و نشانه‌های دیگر | علائم اجرایی و نمادهای تکمیلی نت‌نویسی |
| سوم | فصل ۱۱ و ۱۲ | آکوردشناسی و سرآغاز هارمونی | ساخت آکوردها و مقدمه‌ای کاربردی بر هارمونی |
حتما بلد باشید: ریتم در موسیقی؛ آموزش ساده و کاربردی
این کتاب برای چه کسی مناسب است؟
ناشر و بیشتر فروشگاه‌ها این کتاب را «خودآموز» و مناسب برای مبتدی مطلق معرفی می‌کنند. اما در عمل، بازخورد خوانندگانی که کتاب را واقعاً خوانده‌اند تصویر واقع‌بینانه‌تری نشان می‌دهد: چند فصل ابتدایی (حدود فصل‌های ۱ تا ۳) نسبتاً ساده و قابل‌فهم‌اند، اما از فصل «گام و تونالیته» به بعد، سطح دشواری بالا می‌رود و برخی خوانندگان معتقدند بدون کمک یک مدرس، پیگیری مطالب برای یک آماتور کامل دشوار می‌شود. برخی همچنین به این نکته اشاره کرده‌اند که ارتباط میان فصل‌ها همیشه یکدست و پیوسته نیست.
دانلود کنید که جایی گیرتون نمیاد: آموزش تصویری نت‌خوانی + کتاب و تئوری
سؤالات متداول
تئوری بنیادی موسیقی نوشته‌ی کیست؟ نوشته‌ی پرویز منصوری (۱۳۰۳–۱۳۹۰)، مدرس و منتقد موسیقی ایرانی است.
کتاب چند فصل دارد؟ ۱۲ فصل، که در سه بخش دسته‌بندی شده‌اند: مبانی نظری (فصل ۱ تا ۶)، مباحث تکمیلی (فصل ۷ تا ۱۰) و مقدمه‌ی هارمونی (فصل ۱۱ و ۱۲).
کتاب چه سالی کتاب سال شد؟ در سال ۱۳۷۱، یک سال پس از انتشار چاپ اول، به‌عنوان کتاب برگزیده‌ی سال ایران معرفی شد.
آیا این کتاب واقعاً خودآموز است؟ ناشر آن را خودآموز معرفی می‌کند، اما بر اساس تجربه‌ی برخی خوانندگان، از فصل‌های میانی به بعد داشتن یک مدرس یا منبع کمکی توصیه می‌شود.
آیا برای شروع این کتاب باید نت‌خوانی بلد باشم؟ دانستن حداقلی نت‌ها کمک می‌کند، اما فصل اول کتاب از همان نشانه‌های ابتدایی خط موسیقی شروع می‌شود.
جمع‌بندی
«تئوری بنیادی موسیقی» پرویز منصوری یکی از معتبرترین و پرچاپ‌ترین منابع فارسی تئوری موسیقی است؛ کتابی ۱۲ فصلی که در سال ۱۳۷۱ عنوان کتاب سال ایران را گرفت و از مبانی نت‌نویسی شروع می‌شود و به مقدمه‌ای بر هارمونی می‌رسد. اگر تازه‌کار هستید، فصل‌های ابتدایی (۱ تا ۳) را بدون دغدغه شروع کنید، اما از فصل «گام و تونالیته» به بعد بهتر است همراه یک مدرس یا منبع کمکی پیش بروید، چون خود کتاب به‌تنهایی برای همه در حد خودآموز کامل نیست.
درباره‌ی نسخه‌ی PDF رایگان هم واقعیت این است: نسخه‌ی کامل، رایگان و قانونی شناخته‌شده‌ای در دسترس نیست، چون کتاب همچنان دارای حق نشر است. بیشتر سایت‌هایی که این ادعا را دارند یا لینک واقعی ندارند یا در نهایت باید هزینه پرداخت کنید. امن‌ترین و مطمئن‌ترین راه، خرید نسخه‌ی چاپی یا دیجیتال از فروشگاه‌های رسمی کتاب موسیقی است؛ برخی از آن‌ها حتی نمونه‌ی رایگانی از بخشی از کتاب ارائه می‌دهند تا پیش از خرید محتوا را بسنجید.
