نت نویسی عود و بربط با کلید سل است که صدای آن عملاً یک اکتاو بم­تر از نت نوشته شده حاصل می­گردد. صدای عود گرم و جذاب ، غم ­انگیز و نسبتاً قوی است.

مقدمه

عود و بربط دو ساز قدیمی و محبوب در موسیقی خاورمیانه، شمال آفریقا، و بخش‌هایی از آسیا و اروپا هستند. این سازها با صدای غنی و عمیق خود، تاثیر بسزایی در شکل‌گیری و توسعه موسیقی در این مناطق داشته‌اند. در این مقاله، به بررسی پیشینه، ویژگی‌ها، تکنیک‌های نواختن، و آموزش اولیه این دو ساز خواهیم پرداخت. همچنین تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌ها نیز مورد بحث قرار خواهند گرفت.

عود

تاریخچه عود

منشاء و تکامل

عود یکی از قدیمی‌ترین سازهای زهی در جهان است. شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهند که عود در تمدن‌های باستانی بین‌النهرین، مصر، و ایران مورد استفاده قرار می‌گرفته است. نقوش و حکاکی‌های باستانی، تصاویری از نوازندگان عود را به نمایش می‌گذارند که نشان‌دهنده اهمیت این ساز در فرهنگ‌های باستانی است.

انتقال به اروپا

در دوران قرون وسطی، عود از طریق تماس‌های فرهنگی و تجاری بین خاورمیانه و اروپا، به ویژه از طریق اسپانیا، به اروپا وارد شد. این ساز تحت تاثیر موسیقی عربی و اسلامی قرار گرفت و با نام “لوت” شناخته شد. لوت به یکی از سازهای مهم در موسیقی رنسانس و باروک تبدیل شد و تاثیر عمیقی بر موسیقی غربی گذاشت.

ساختار و ویژگی‌های عود

اجزا و قسمت‌ها

عود شامل چند قسمت اصلی است:

• کاسه: بخش پشتی و حجیم عود که معمولاً از چوب ساخته می‌شود و به شکل نیم‌کره یا تخم‌مرغی است.
• دسته: بخشی که نوازنده با دست چپ روی آن پرده‌ها را می‌گیرد.
• صفحه صدا: بخشی که روی کاسه قرار دارد و معمولاً از چوب نرم‌تری ساخته می‌شود.
• خرک: قسمتی که سیم‌ها روی آن قرار می‌گیرند و به صفحه صدا منتقل می‌شوند.
• سیم‌ها: عود معمولاً دارای 11 تا 13 سیم است که به صورت جفتی کوک می‌شوند.

کوک و تنظیم

عود دارای چندین روش کوک مختلف است که بسته به سبک موسیقی و منطقه جغرافیایی متفاوت است. کوک‌های رایج شامل:

• دو – سل – ر – لا – ر: کوک سنتی عربی
• دو – سل – ر – لا – می: کوک ایرانی

تکنیک‌های نواختن عود

تکنیک‌های ابتدایی

برای نواختن عود، نوازنده باید با چندین تکنیک پایه‌ای آشنا باشد:

• مضراب: استفاده از مضراب برای ضربه زدن به سیم‌ها و تولید صدا. نوازنده باید بتواند مضراب را با دقت و کنترل مناسب به سیم‌ها بزند.
• پرده‌گیری: قرار دادن انگشتان دست چپ روی پرده‌های دسته برای تغییر ارتفاع نت‌ها.

تکنیک‌های پیشرفته

تکنیک‌های پیشرفته‌تر شامل:

• ترمولو: ایجاد صدای لرزان و مداوم با ضربه‌های سریع و پیوسته مضراب.
• گلاید: کشیدن انگشتان روی سیم‌ها برای ایجاد تغییرات جزئی در ارتفاع صدا.
• پیزیکاتو: ضربه زدن به سیم‌ها با انگشتان به جای مضراب.

استفاده از این پکیج آموزشی و فوق العاده عود و بربط  ( این ساز را به راحتی در خانه یاد بگیرید)

آموزش اولیه عود

آشنایی با ساز

در مرحله اول، نوازنده باید با اجزا و ساختار عود آشنا شود. این شامل شناختن کاسه، دسته، سیم‌ها، و نحوه نگه‌داشتن ساز است. نوازنده باید یاد بگیرد که چگونه عود را به درستی در دست بگیرد و با مضراب به سیم‌ها ضربه بزند.

تمرین تکنیک‌های پایه

نوازنده باید تمرین‌های منظم و مداومی را برای تسلط بر تکنیک‌های پایه انجام دهد. این شامل تمرین مضراب زدن، پرده‌گیری، و نواختن نت‌های ساده است.

ترکیب نت‌ها و ایجاد ملودی

در این مرحله، نوازنده باید تمرین کند تا نت‌های ساده را با هم ترکیب کند و ملودی‌های ساده ایجاد کند. این تمرین‌ها باید به تدریج پیچیده‌تر شوند تا نوازنده بتواند به تسلط بیشتری دست یابد.

تمرین تکنیک‌های پیشرفته

نوازنده باید تمرین تکنیک‌های پیشرفته‌تر مانند ترمولو، گلاید، و پیزیکاتو را شروع کند. این تمرین‌ها باید به صورت منظم و با دقت انجام شود تا نوازنده بتواند به تسلط بر تکنیک‌های پیچیده‌تر دست یابد.

بربط

تاریخچه بربط

منشاء و تکامل

بربط یکی دیگر از سازهای زهی قدیمی است که تاریخچه‌ای مشابه با عود دارد. این ساز نیز در تمدن‌های باستانی خاورمیانه مورد استفاده قرار می‌گرفته است. بربط در دوران‌های مختلف تاریخی تغییرات زیادی را تجربه کرده است و به اشکال مختلفی در آمده است.

انتقال به ایران

بربط به ایران نیز وارد شد و تحت تاثیر موسیقی و فرهنگ ایرانی قرار گرفت. در ایران، بربط به یکی از سازهای مهم در موسیقی سنتی تبدیل شد و تکنیک‌ها و سبک‌های خاصی برای نواختن آن توسعه یافت.

ساختار و ویژگی‌های بربط

اجزا و قسمت‌ها

بربط شامل چند قسمت اصلی است:

• کاسه: بخش پشتی و حجیم بربط که معمولاً از چوب ساخته می‌شود و به شکل نیم‌کره یا تخم‌مرغی است.
• دسته: بخشی که نوازنده با دست چپ روی آن پرده‌ها را می‌گیرد.
• صفحه صدا: بخشی که روی کاسه قرار دارد و معمولاً از چوب نرم‌تری ساخته می‌شود.
• خرک: قسمتی که سیم‌ها روی آن قرار می‌گیرند و به صفحه صدا منتقل می‌شوند.
• سیم‌ها: بربط معمولاً دارای 10 تا 12 سیم است که به صورت جفتی کوک می‌شوند.

کوک و تنظیم

بربط نیز دارای چندین روش کوک مختلف است که بسته به سبک موسیقی و منطقه جغرافیایی متفاوت است. کوک‌های رایج شامل:

• دو – سل – ر – لا – ر: کوک سنتی عربی
• دو – سل – ر – لا – می: کوک ایرانی

تکنیک‌های نواختن بربط

تکنیک‌های ابتدایی

برای نواختن بربط، نوازنده باید با چندین تکنیک پایه‌ای آشنا باشد:

• مضراب: استفاده از مضراب برای ضربه زدن به سیم‌ها و تولید صدا. نوازنده باید بتواند مضراب را با دقت و کنترل مناسب به سیم‌ها بزند.
• پرده‌گیری: قرار دادن انگشتان دست چپ روی پرده‌های دسته برای تغییر ارتفاع نت‌ها.

تکنیک‌های پیشرفته

تکنیک‌های پیشرفته‌تر شامل:

• ترمولو: ایجاد صدای لرزان و مداوم با ضربه‌های سریع و پیوسته مضراب.
• گلاید: کشیدن انگشتان روی سیم‌ها برای ایجاد تغییرات جزئی در ارتفاع صدا.
• پیزیکاتو: ضربه زدن به سیم‌ها با انگشتان به جای مضراب.

آموزش اولیه بربط

مرحله اول: آشنایی با ساز

در مرحله اول، نوازنده باید با اجزا و ساختار بربط آشنا شود. این شامل شناختن کاسه، دسته، سیم‌ها، و نحوه نگه‌داشتن ساز است. نوازنده باید یاد بگیرد که چگونه بربط را به درستی در دست بگیرد و با مضراب به سیم‌ها ضربه بزند.

تمرین تکنیک‌های پایه

نوازنده باید تمرین‌های منظم و مداومی را برای تسلط بر تکنیک‌های پایه انجام دهد. این شامل تمرین مضراب زدن، پرده‌گیری، و نواختن نت‌های ساده است.

ترکیب نت‌ها و ایجاد ملودی

در این مرحله، نوازنده باید تمرین کند تا نت‌های ساده را با هم ترکیب کند و ملودی‌های ساده ایجاد کند. این تمرین‌ها باید به تدریج پیچیده‌تر شوند تا نوازنده بتواند به تسلط بیشتری دست یابد.

اینجا نت های عود وبربط را دانلود نمایید

تمرین تکنیک‌های پیشرفته

نوازنده باید تمرین تکنیک‌های پیشرفته‌تر مانند ترمولو، گلاید، و پیزیکاتو را شروع کند. این تمرین‌ها باید به صورت منظم و با دقت انجام شود تا نوازنده بتواند به تسلط بر تکنیک‌های پیچیده‌تر دست یابد.

تفاوت‌ها و شباهت‌های عود و بربط

شباهت‌ها

• هر دو ساز از خانواده سازهای زهی هستند و ساختار کلی مشابهی دارند.
• هر دو ساز دارای کاسه‌ای حجیم و دسته‌ای بلند هستند.
• تکنیک‌های نواختن هر دو ساز شامل استفاده از مضراب و پرده‌گیری است.
• هر دو ساز در موسیقی سنتی خاورمیانه و شمال آفریقا نقش مهمی دارند.

تفاوت‌ها

• تعداد سیم‌ها و کوک‌های مختلف: عود معمولاً دارای 11 تا 13 سیم است، در حالی که بربط معمولاً دارای 10 تا 12 سیم است.
• شکل و اندازه کاسه: کاسه عود معمولاً بزرگتر و حجیم‌تر از کاسه بربط است.
• تکنیک‌های نواختن: هرچند تکنیک‌های پایه‌ای مشابه هستند، اما تکنیک‌های پیشرفته‌تر و سبک‌های نواختن می‌توانند تفاوت‌هایی داشته باشند.

نتیجه‌گیری

عود و بربط دو ساز بسیار مهم و تاثیرگذار در موسیقی سنتی و معاصر خاورمیانه، شمال آفریقا، و بخش‌هایی از آسیا و اروپا هستند. هرچند این دو ساز شباهت‌های زیادی با هم دارند، اما تفاوت‌های مهمی نیز در ساختار، تعداد سیم‌ها، و تکنیک‌های نواختن آن‌ها وجود دارد. آموزش صحیح و تمرین منظم می‌تواند به نوازندگان کمک کند تا به تسلط بر این سازهای زیبا و پرقدرت دست یابند. با توجه به تاریخچه غنی و تنوع موسیقیایی این دو ساز، می‌توان گفت که عود و بربط همچنان نقش مهمی در موسیقی جهان ایفا می‌کنند و مورد علاقه نوازندگان و شنوندگان بسیاری هستند.

در این بخش هم یک عود نوازی فوق العاده زیبا را ببینید:

مطلب کاربردی:‌ راهنمای کوک صحیح عود یا بربط

نوشته دانلود ۱۱ نت عود و بربط به صورت رایگان اولین بار در سازی ها. پدیدار شد.

با تشکیل هنرستان عالی موسیقی در پنجاه سال پیش، استادانی چون اکبر محسنی، کاموسی و منصور نریمان که اکثرشان سه‌تار می‌نواختند، سعی کردند با تهیهٔ عود و همنوایی آهنگ‌های پخش شده از رادیوهای عربی، شیوه صحیح نواختن عود را یاد بگیرند و به این ترتیب عود در عصر معاصر دوباره احیا شد.

عود نوازهای معروف جهان

عود یکی از سازهای قدیمی و پرطرفدار خاورمیانه و شمال آفریقا است که توسط نوازندگان بزرگی در سراسر جهان نواخته می‌شود. در اینجا به معرفی برخی از بهترین عود نوازان خارجی و ایرانی می‌پردازیم.

۱. منیر بشیر (Munir Bashir)

منیر بشیر، نوازنده برجسته عراقی، یکی از برجسته‌ترین عود نوازان در تاریخ موسیقی عربی است. او به عنوان “پدر عود” شناخته می‌شود و سبک منحصر به فرد خود را با ترکیب تکنیک‌های سنتی و نوآوری‌های شخصی به وجود آورده است.

۲. نصیر شمه (Naseer Shamma)

نصیر شمه، عود نواز و آهنگساز عراقی، به دلیل تکنیک‌های پیشرفته و نوآورانه‌اش مشهور است. او توانسته است موسیقی عود را به سطوح جدیدی برساند و یکی از محبوب‌ترین نوازندگان عود در جهان شود.

۳. انور براهم (Anouar Brahem)

انور براهم، نوازنده و آهنگساز تونسی، یکی از چهره‌های برجسته موسیقی معاصر عربی است. او با تلفیق موسیقی سنتی تونسی و جاز، سبک منحصر به فردی ایجاد کرده است و آثار او جایگاه ویژه‌ای در موسیقی جهانی دارند.

۴. ریاض السنباطی (Riyad Al Sunbati)

ریاض السنباطی، نوازنده و آهنگساز مصری، یکی از بزرگ‌ترین آهنگسازان و عود نوازان مصر در قرن بیستم است. آثار او تأثیر زیادی بر موسیقی عربی داشته است.

۵. فرید الاطرش (Farid Al Atrache)

فرید الاطرش، نوازنده و آهنگساز سوری-مصری، یکی از معروف‌ترین نوازندگان و آهنگسازان عود است. او به عنوان یک نوازنده، خواننده و آهنگساز شهرت داشت و آثارش هنوز هم محبوبیت زیادی دارند.

۶. مارسل خلیفه (Marcel Khalife)

مارسل خلیفه، نوازنده و آهنگساز لبنانی، یکی از مهم‌ترین چهره‌های موسیقی معاصر عربی است. او با استفاده از عود در ترکیب با اشعار سیاسی و اجتماعی، جایگاه ویژه‌ای در موسیقی عربی پیدا کرده است.

۷. سیمون شاهین (Simon Shaheen)

سیمون شاهین، نوازنده فلسطینی-آمریکایی، یکی از بزرگ‌ترین نوازندگان و آهنگسازان معاصر عود است. او با ترکیب موسیقی عربی و غربی، سبک جدیدی ایجاد کرده و موسیقی عود را به مخاطبان جدیدی معرفی کرده است.

.

استفاده از این پکیج آموزشی و فوق العاده عود و بربط  ( این ساز را به راحتی در خانه یاد بگیرید)

اجرای یکی از قطعات معروف استاد منیر بشیر از نوازندگان عود

عود نوازان معروف ایران

در ایران نیز پس از احیای ساز عود تلاش‌های مثمرثمری صورت گرفت. از جملهٔ بهترین عود نوازان ایرانی می‌توان به:

عود نوازان معروف قدیمی:

1. منصور نریمان: به عنوان “پدر عود ایران” شناخته می‌شود و یکی از پیشگامان احیای این ساز در موسیقی ایرانی است.
2. حسن منوچهری: یکی از نوازندگان برجسته عود که تأثیر زیادی بر توسعه و ترویج این ساز داشته است.
3. محمود رحمانی پور: نوازنده ماهر عود که در تاریخ موسیقی ایران نقش مهمی ایفا کرده است.
4. اکبر محسنی: از دیگر نوازندگان معروف عود که آثار ارزشمندی از خود به جا گذاشته است.
5. عبدالوهاب شهیدی: نوازنده و خواننده برجسته که با نواختن عود، به موسیقی ایرانی غنا بخشیده است.

عود نوازان نوآور و معاصر:

1. ارسلان کامکار: یکی از استادان برجسته که نوآوری‌هایی در نواختن عود داشته و تأثیر زیادی بر نسل جدید عود نوازان گذاشته است.
2. حسین بهروزی‌نیا: یکی از برجسته‌ترین عود نوازان معاصر که با تکنیک‌های پیشرفته خود شناخته می‌شود.
3. محمد فیروزی: نوازنده ماهر عود که به دلیل نوآوری‌های خود در نواختن این ساز شهرت دارد.
4. جمال جهانشاد: از دیگر نوازندگان برجسته که با نواختن عود، موسیقی ایرانی را به سطوح جدیدی برده است.

عود نوازان معروف خطه هرمزگان:

1. شجاع الدین اشعری قشمی: یکی از استادان برجسته عود نوازی در هرمزگان.
2. علی محبوب: نوازنده ماهر عود از هرمزگان که آثارش شناخته شده است.
3. علی میرشکال: یکی از نوازندگان معروف عود در هرمزگان.
4. محمد رفیع اشعری: از دیگر نوازندگان برجسته عود در این منطقه.

عود نوازان معروف استان مرکزی:

1. امین یساولی: نوازنده ماهر عود از استان مرکزی که هنر عود نوازی را نزد مجید ناظم پور فراگرفته است.

این نوازندگان با هنر و تلاش‌های خود، نقش بزرگی در ترویج و توسعه موسیقی عود در ایران ایفا کرده‌اند و آثار آن‌ها همچنان الهام‌بخش نسل‌های جدیدی از نوازندگان عود است.

مطلب کاربردی: معرفی ۵ کتاب برتر آموزش عود و بربط + دانلود رایگان ۲ کتاب مقدماتی

نوازندگی فوق العاده عود از استاد منصور نریمان

عودسازان ایران

همانطور که گفته شد عود یکی از سازهای اصیل ایرانی است که به دلیل تلاش‌های مستمر عودسازان و نوازندگان برجسته، جایگاه ویژه‌ای در موسیقی ایرانی و جهانی پیدا کرده است. در ایران، عودسازان ماهری وجود دارند که با هنر و تخصص خود در ساخت عود، نقش مهمی در رواج و ترویج این ساز دارند. در اینجا به معرفی بهترین عودسازان ایرانی می‌پردازیم:

1. شجاع الدین اشعری قشمی شجاع الدین اشعری قشمی یکی از برجسته‌ترین عودسازان ایران است که با دقت و مهارت فراوان، عودهای با کیفیت و صدایی بسیار دلنشین می‌سازد. آثار او مورد استقبال نوازندگان حرفه‌ای قرار گرفته است.
2. برادران محمدی برادران محمدی نیز از عودسازان ماهر ایرانی هستند که با تلاش‌های بی‌وقفه خود، توانسته‌اند سازهایی با کیفیت بالا تولید کنند. آن‌ها به جزئیات و دقت در ساخت ساز اهمیت ویژه‌ای می‌دهند.
3. محمد اژدری محمد اژدری یکی از دیگر از عودسازان برجسته ایرانی است که با بهره‌گیری از تجربه و دانش فنی خود، عودهای بسیار با کیفیت و خوش‌صدا می‌سازد.
4. عرفاتی عرفاتی یکی دیگر از نام‌های برجسته در عرصه ساخت عود در ایران است که با استفاده از مواد با کیفیت و تکنیک‌های منحصر به فرد، سازهایی با صدای عالی تولید می‌کند.
5. عابدینی عابدینی از دیگر عودسازان ماهر ایرانی است که با ساخت سازهای با کیفیت و خوش‌صدا، توانسته است جایگاه ویژه‌ای در میان نوازندگان عود پیدا کند.
6. مازیار ملکشاهی مازیار ملکشاهی با دقت و تخصص خود در ساخت عود، سازهایی با صدای بسیار دلنشین و کیفیت بالا تولید می‌کند که مورد توجه نوازندگان حرفه‌ای قرار گرفته است.
7. نریمان آبنوسی نریمان آبنوسی نیز یکی از عودسازان برجسته ایرانی است که با بهره‌گیری از تجربه و دانش خود، سازهایی با کیفیت و صدای عالی تولید می‌کند.

تغییرات نوآورانه در ساخت عود

ابراهیم قنبری مهر نیز با ایجاد تغییراتی در ساختار عود عربی، به قالب جدیدی دست یافته است. او با کوچک‌تر کردن کاسه و بلندتر کردن دسته عود، سازی جدید به نام “بربط” ساخته است. این تغییرات مورد استقبال نوازندگانی چون حسین بهروزی‌نیا قرار گرفته و توانسته است جایگاه ویژه‌ای در موسیقی ایرانی پیدا کند.

این عودسازان با هنر و تخصص خود، نقش بزرگی در ترویج و توسعه عود در ایران ایفا کرده‌اند و آثار آن‌ها همچنان الهام‌بخش نوازندگان و علاقه‌مندان به این ساز اصیل ایرانی است.

مطلب کمک آموزشی: راهنمای کوک صحیح عود یا بربط

نوازندگی بسیار زیبای عود توسط بانوی ایرانی

معروف ترین آلبوم ها

نوشته معرفی بهترین عود نوازهای ایران و جهان + فیلم اولین بار در سازی ها. پدیدار شد.

این ساز در گروه سازهای زهی – زخمه‌ای قرار می‌گیرد، طول آن تقریبا 85 سانتی متر است و هنگام نواختن به صورت افقی روی ران پا گذاشته می‌شود.

این ساز در حقیقت‌ نوعی‌ سمبل‌ تاریخی‌ برای‌ سازهای‌ ایرانی‌ به شمار می‌آید و از آن در موسیقی سنتی خاورمیانه و شرق آفریقا استفاده می‌شود.

عود دارای دسته ای کوتاه و کاسه‌ای نسبتاٌ بزرگ به شکل گلابی است و بر خلاف سازهای زهی- زخمه‌ای دیگر ایران فاقد پرده بندی بوده و دارای ۱۰ تا ۱۳ سیم است.

چون سطح ساز بربط از چوب پوشیده شده بود، اعراب آن را عود نامیدند.(العود در زبان عربی به معنای چوب است). این واژه در اصل عربی شده واژه رود فارسی می‌باشد که هم نام دیگر بربط است و هم به معنای سیم در سازهای زهی می‌باشد.

بربط امروزه نقش بسیار کمتری در موسیقی ایرانی دارد. عود عربی بر خلاف بربط ایرانی از اصلی‌ترین سازهای موسیقی عربی است. این ساز پس از اینکه به اروپا برده شد، نام لوت بر آن نهادند. واژه لوت از نگارش کلمهٔ العود به وجود آمده و به تدریج به لوت تبدیل شده است.

کلمه بربط در واقع از دو واژه «بر» و«بط» تشکیل شده به معنی «مانند بط» و بط به معنی مرغابی است. در کل شکل این ساز به مرغابی تشبیه شده چون سینهٔ جلو داده و گردن کوچکی دارد.

دیدگاه دیگر این واژه را برگرفته از نام «باربد» نوازنده رود در دربار خسرو پرویز می‌داند. این واژه به صورت بربت نیز نوشته شده است.

در قدیم بربط را دو نوع به حساب می‌آوردند: یکی‌ بربط‌ با کاسه‌ بزرگ‌ و دستهٔ کوتاه‌ و دیگری با کاسه کوچک‌ اما دسته‌ بزرگ.امروز به‌ اشتباه‌ ساز دسته‌ بلند را بربط‌ و ساز دسته‌ کوچک‌ را عود می‌نامند.

بربط یا عود، بم‌ترین صدا را در بین سازهای زهی دارد. صدای بربط بم، نرم و در عین حال گرم و جذاب و نسبتاً قوی است. این ساز هم در تک‌نواز و هم‌ در گروه‌نوازی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

از جملهٔ‌ عود نوازان‌ معروف‌ می‌توان به‌ منصور نریمان، حسن‌ منوچهری، محمود رحمانی‌ پور، اکبر محسنی، عبدالوهاب‌ شهیدی، ارسلان‌ کامکار، حسین بهروزی‌نیا، محمد فیروزی‌ و جمال‌ جهانشاه‌‌ اشاره‌ کرد.

از عود نوازان معروف خطه جنوب کشور استادانی چون؛ علی محبوب، علی میرشکال، محمد رفیع اشعری، محمد منصور وزیری از جزیره قشم و حسین وفادار از بندر عباس چهره شاخص هستند.

همچنین عودسازانی چون؛ برادران محمدی، محمد اژدری، عرفاتی، مانی جفرودی، عابدینی، ملکشاهی و نریمان آبنوسی در ساخت عود تبحر دارند.

شکل ساختاری بربط:

شکم این ساز بسیار بزرگ و گلابی شکل و دسته آن بسیار کوتاه است. به گونه‌ای که بخش اعظم طول سیم‌ها در امتداد شکم قرار گرفته‌است. سطح رویی شکم از جنس چوب است که بر آن پنجره‌هایی مشبک ایجاد شده‌است. بربت فاقد «دستان» است و پرش از خرک ساز کوتاه و تا اندازه‌ای کشیده‌است. بربت دارای ده سیم یا ۵ سیم جفتی است البته در برخی مواقع استادان قالب شکنی کرده و دو یا یک سیم در قسمت پایین قبل از سیم دو به ساز اضافه می‌کنند که این سیم‌ها فا زیر کوک می‌شود. سیم‌های جفت با هم هم‌آوا (کوک) می‌شوند و هر یک از سیم‌های دهگانه، یک گوشی مخصوص به خود دارد؛ گوشی‌ها در دو طرف جعبه گوشی (سر ساز) قرار گرفته‌اند.

بربت بم‌ترین ساز میان سازهای زهی ایرانی است؛ نت نویسی آن با کلید سل است (در واقع نت نویسی آن با توجه به وسعت و بمی صدای ساز بر اساس کلید فا می‌باشد که برای سهولت نت خوانی و نوازندگی یک اکتاو بالاتر نوشته می‌شود) که جمعاً دو اکتاو است. «اکتاو» بم‌تر از نت نوشته شده حاصل می‌شود. سیم بم (سُل پائین) معمولاً نقش «واخوان» دارد و گاه این سیم جفت نیست. صدای بربت به گونه‌ای است که صدای اکتاو چهارم پیانو از راست به چپ برابری دارد و در اصل باید بربت را با کلید «فا» نواخت یعنی صدای اصلی بربت یک اکتاو پایین‌تر از آن است که امروز متداول شده‌است.

مضراب بربت از پر مرغ (یا پر طاووس و شاه‌پر عقاب و حتی پر لاشخور تهیه شده‌است و گاه نیز نوازنده با مضراب دیگری ساز را می‌نوازد. نوازنده‌های امروزی از مضراب‌های پلاستیکی استفاده می‌کنند.

صدای بربت بم، نرم و در عین حال گرم و جذاب و نسبتاً قوی است. این ساز نقش تک‌نواز و هم‌نواز هر دو را به خوبی می‌تواند ایفا کند.

قسمت‌های مختلف عود عبارتند از:

کاسه طنینی و صفحه رو:

این قسمت به شکل گلابی است و از طول به 2 قسمت مساوی تقسیم شده و از ترک‌های چوبی متعدد به هم پیوسته تشکیل شده است. صفحه روی بربط از جنس چوب است که به منظور صدادهی بهتر از چوب کاج استفاده می‌شود. دو دایره کوچک و یک دایره بزرگتر مشبک از جنس استخوان برای خرج صدا از کاسه روی صفحه تعبیه شده است و خرک در پایین صفحه قرار می‌گیرد.

پل:

در 5 نقطه از صفحه به طرف داخل کاسه، پل‌هایی افقی متصل به صفحه وجود دارند که از تغییر شکل یافتن صفحه جلوگیری می‌کنند.

خرک و سیم‌گیر:

خرک بربط قطعه‌ای چوبی به طول تقریبی 10 سانتی متر است که در قسمت پایین کاسه قرار می‌گیرد و روی آن شیارهای کم عمقی و ترها ایجاد شده‌اند. در ساخت برخی بربط ها، وترها به سیم‌گیری که در انتهای بدنه کاسه است وصل می‌شوند و در برخی دیگر، خرک وظیفه سیم‌گیر را نیز به عهده دارد، به این صورت که وتر روی سوراخ‌هایی که روی وتر قرار دارند گره می‌خورند و به طرف گوشی‌ها می‌روند. معمولا خرک را مستقیما روی صفحه نمی‌چسبانند و بین خرک و صفحه، تکه‌ای چوب یا صدف قرار می‌دهند.

دسته:

بربط دارای دسته کوتاه چوبی، تقریبا به اندازه یک سوم طول کاسه و قطر حدود 10 سانتی‌متر است. در قدیم روی دسته بربط دستان‌بندی می‌شد ولی امروزه دسته این ساز فاقد دستان بندی است.

سر پنچه:

سرپنجه یا جعبه گوشی‌ها محفظه‌ای است تو خالی که در ابتدای طول دسته قرار دارد و کمی متمایل به طرف عقب ساخته می‌شود. سر پنجه محل قرار گرفتن گوشی‌هاست و در هر طرف 5 گوشی قرار دارد.

شیطانک:

قطعه چوب باریک و کم ارتفاعی است به عرض دسته و ار تفاع حدود یک میلی‌متر بین دسته و سر پنجه قرار می‌گیرد و وترها از درون شیار های کم عمق آن عبور می کنند.

تعداد و جنس وترها:

بربط دارای 10 وتر است که 2 به 2 با هم همصدا کوک می‌شوند. در بعضی بربط‌ها بم‌ترین وتر را تکی می‌بندند و بیشتر برای صدای واخوان در نظر گرفته می‌شود. جنس وترها از زه (روده تابیده گوسفند) یا ابریشم تابیده با روکش فلزی و یا سیم‌های نایلونی با ضخامت‌های مختلف است.

وسعت:

وسعت معمول صدای بربط حدود 2 اکتاو است که به علت کوتاهی دسته ساز، حدود یک اکاو و نیم از منطقه صوتی وسط، صدادهی بهتری دارد.

مضراب:

جنس مضراب بربط از پر پرندگان بزرگ یا پلاستیک نرم است که با انگشتان دست راست گرفته می‌شود.

نامی از نوازندگان مشهور و پرآوازه:

از جملهٔ عود نوازان معروف می‌توان به منصور نریمان، حسن منوچهری، محمود رحمانی پور، اکبر محسنی و عبدالوهاب شهیدی اشاره کرد. در چند دهه گذشته استادان دیگری نیز به این جمع پیوسته‌اند و بیشترشان در نواختن این ساز نوآوری‌هایی نیز داشته‌اند، از این افراد می‌توان حسین بهروزی‌نیا، محمد فیروزی، ارسلان کامکار و سالار ایوبی را نام برد.

پایان

عود یا بربط یکی از سازهای باستانی و محبوب در موسیقی خاورمیانه و به خصوص در موسیقی ایرانی است. این ساز با صدای گرم و دلنشین خود، همواره توانسته است جایگاه ویژه‌ای در دل علاقه‌مندان به موسیقی پیدا کند. عود به عنوان یکی از قدیمی‌ترین سازهای زهی، نه تنها در ایران بلکه در کشورهای مختلف جهان از جمله ترکیه، عربستان، عراق و شمال آفریقا نیز محبوبیت زیادی دارد.

عود یا بربط با ساختار خاص خود، امکان اجرای تکنیک‌های متنوعی را به نوازندگان می‌دهد. از جمله این تکنیک‌ها می‌توان به تریل‌ها، پیزیکاتوها، و ویبراسیون‌های متنوع اشاره کرد. نوازندگان عود با استفاده از این تکنیک‌ها، قادر به خلق ملودی‌ها و آهنگ‌های پیچیده و زیبا هستند که شنونده را به دنیای دیگری می‌برد.

یادگیری و آموزش عود نیازمند تمرین مداوم، صبر و عشق به موسیقی است. هر نوازنده‌ای که می‌خواهد به مهارت بالایی در نواختن عود دست یابد، باید به طور منظم تمرین کند و از راهنمایی‌های اساتید با تجربه بهره‌مند شود. همچنین، آشنایی با تاریخچه و فرهنگ مرتبط با این ساز، به نوازنده کمک می‌کند تا ارتباط عمیق‌تری با عود برقرار کند و از نواختن آن لذت بیشتری ببرد.

در نهایت، عود یا بربط به عنوان یکی از جواهرات موسیقی خاورمیانه، همواره نقش مهمی در حفظ و ترویج موسیقی سنتی ایفا کرده است. با توجه به پیشرفت تکنولوژی و امکان دسترسی به منابع آموزشی متنوع، یادگیری این ساز زیبا و پر احساس برای علاقه‌مندان آسان‌تر از همیشه شده است. امید است که با تلاش و کوشش نسل‌های جدید نوازندگان، صدای گرم و دلنشین عود همچنان در قلب‌ها باقی بماند و به گوش جهانیان برسد.

نوشته همه چیز در مورد عود یا بربط اولین بار در سازی ها. پدیدار شد.